ADABIN MAHIYETI
Edeb aklın dışından, huzur ise içinden görünüşüdür. Ehlullah indinde edeb mâfevkini çok görmemek mâdûnunu tahkir etmemektir. Hâlıkından ötürü mahlûkatı sevmek ve hürmet eylemek lazımdır. Herkesi haliyle hoş görüp Hâlik’ının hatırı için mahlûka merhamet edip onları sevmektir. Yaratılışta her mevcudun bir kıymeti vardır, takdir edip kadrini bilmekle mükellefiz. Hüsnü zan etmekle memuruz. Zira Hâlik’a hüsn-ü zandan yüksek bir ibadetle ibâdet olunmamıştır. İnsanın esas kıymeti edebiyle ölçülür.
NEFIS VE EDEP
Allah-u Teala şöyle buyuruyor:
“(Bununla beraber) nefsimi temize çıkarmıyorum.Çünkü nefis aşırı şekilde kötülüğü emreder; Rabbim acıyıp korumuş başka. Şüphesiz Rabbim çok bağışlayan, pek esirgeyendir.” (Yusûf Sûresi, Âyet 53)
Resûlullâh sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki :
Âgâh olunuz, cismin içinde bir lokmacık et (parçası) vardır ki o iyi olursa bütün cesed iyi olur, o bozuk olursa bütün cesed bozulur. İşte o (et parçası) kalbdir. (Hadis, Buhâri, İman: 39)
EDEBIN FAZILETI
İslâm dini fazilet ve edeb dinidir. Hidayeti neşreder dalâleti ise izale eder. İslâm dini haiz olduğu nâssa müstenid muazzam kudret ve nüfusuyle insaniyetin mekârim-i ahlâk ile ahlâklan-masını sinelerin ruus ve rezailden asûde ve mâsun kalmasını emir ve talim eder. Nefisleri ahlâk-ı hâmide ile terbiye edip kötülüklerden muhafaza eder.
Allah (c.c.) buyurmuştur:
“Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım
ALLAH’ A KARSI EDEP
Allah’a hâlisane ve layıkı veçhile ibadet etmekdir.
Allaha karşı edeb amele ve kavle göre ikiye ayrılır.
Allah’a karşı olan edebin amele ait olan kısımları:
1. Allahın emirlerine ve nehiylerine ittibâ, ibadet ve taatda ihlas
2. Allah’a yaklaşmanın sebeb ve vesilelerini bilmek
3. Nefsi emmareye karşı cihad
PEYGAMBERE KARSI EDEP
Cenâb-ı Hak (C.C.) şöyle buyurmuştur:
“Rasûlüm de ki, Eğer Allah’ı (C.C.) seviyorsanız bana uyunuz ki Allah’da (C.C.) sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah son derece bağışlayıcı ve esirgeyicidir.” (Âl-i İmran Sûresi, Âyet 31)
1) Rasulü Ekrem (s.a.v.)’in her kavli ve fiilini başkalarının kavline ve fiiline tercih etmek.
2) Peygamber Efendimizin davet ve emirlerine halisane bir şekilde icabet etmek.
Cenâb-ı Hakk şöyle buyuruyor:
Allah size, mutlaka emanetleri ehli olanlara vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder. Allah size ne kadar güzel öğütler veriyor! Şüphesiz Allah her şeyi işitici, her şeyi görücüdür. (Nisâ Sûresi, Âyet 58)
NEFSINE KARSI EDEP
Allah-u Teâla buyuruyor ki:
(Bununla beraber) nefsimi temize çıkarmıyorum. Çünkü nefis aşırı şekilde kötülüğü emreder; Rabbim acıyıp korumuş başka. Şüphesiz Rabbim çok bağışlayan, pek esirgeyendir. (Yûsûf Suresi, Âyet 53)
Nefsi emmare yaratılanın en cahili, en büyük düşman olup yaşı kemâle ermemiş yollarda oynayan tıfıl bir çocuk gibidir. Arzu ve gayreti kendi nefsini helâk etmek içindir. Nefsin en büyük emeli nimetler veren Hz. Allah’a (C.C.) isyan ve kendisine düşman olan şeytana da itaattir.
ANA BABAYA KARSI EDEP
Allah (C.C.) buyuruyor:
“Biz insana, ana-babasına iyi davranmasını tavsiye etmişizdir. Çünkü anası onu nice sıkıntılara katlanarak taşımıştır. Sütten ayrılması da iki yıl içinde olur. (İşte bunun için) önce bana, sonra da ana-babana şükret diye tavsiyede bulunmuşuzdur. Dönüş ancak banadır.” (Lokman Sûresi, Âyet 14)
Ana babaya karşı edeb, in’am ve ihsan etmekte toplanır.
Şu kısımlara ayrılır:
AKRABA VE KOMSULARA KARSI EDEP
Cenab-ı Hakk Kur’an-ı Kerim’de buyuruyor ki:
“Allah'a ibadet edin ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın.
Ana-babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, yakın komşuya, uzak komşuya, yakın arkadaşa, yolcuya, ellerinizin altında bulunanlara (köle, cariye, hizmetçi ve benzerlerine) iyi davranın; Allah kendini beğenen ve daima böbürlenip duran kimseyi sevmez.” (Nisa Sûresi, Âyet 36)

abimmm...

Ancak okuyabildim kusura bakma abim ama öyle faydalı paylaşımlar ki..Herkesin okuması lazım..