Kur’ân’da kabir azabı ile ilgili bir işâret görmedim. İşte meselâ, Yasin Sûresi 52. âyet: “Eyvah başımıza gelenlere! Bizi uyuduğumuz yerden kim kaldırdı? O Rahman’ın vaad buyurduğu işte buymuş. Gönderilen peygamberler doğru söylemişler” der. Fatır Sûresi 22. âyet: “Dirilerle ölüler de bir olmaz. Şüphesiz Allah, dilediğine işittirir. Sen kabirlerdekilere işittiremezsin!” Bunlar gibi birkaç âyet daha var. İnsanlar kabir azabı var diyorlar. Oysa âyetlere göre azab değil, uyku var gibi. Eğer azap var ise kabirdekilerin buna uyku dememeleri ve hatta Allah’ın varlığından haberdar olmaları gerekmez miydi? Yüce Allah ölen için berzah vardır diyor ama kelime mânâsı iki şey arasındaki engel demek. Mü’minûn Sûresi 100. âyet: “Tâ ki boşa geçirdiğim dünyada iyi iş ve hareketler yapayım. Hayır! Onun söylediği bu söz boş laftan ibarettir. Onların gerisinde ise, yeniden dirilecekleri güne kadar bir berzah vardır.” Furkan Sûresi 53. âyet: “İki denizi birbiri üstüne salan O’dur. Bu, tatlı ve yürek ferahlatıcı; şu, tuzlu ve acı. Ve ikisinin arasında bir berzah, geçişi engelleyen bir perde koymuştur.” Şüphesiz Allah’ın dedikleri doğrudur. Ben bu âyetlerden kabir azabının olmadığını anlıyorum. Ama insanlar da var diyor. Hangisi doğru? Bu konuda bir yanlış anlama mı var?”



1- Bir konuyu tartışırken veya araştırırken tek bir görüş üzerinde gidip, diğer görüş ve ihtimallere kapıyı kapamak doğru değildir. Araştırıcı her doğruyu kabule hazır olmalıdır. Her ihtimali değerlendirmelidir.

2- Dünyadaki takdirler ve taksimler, nasipler ve kısmetler, belâlar ve musîbetler nasıl bizi yaptıklarımızla rehin alıyorsa, nasıl bir adâlet-i İlâhiye gereği tecellî ediyorsa, nasıl başımıza ne gelse Yüce Yaratıcımızın uygulamaları ve icraatları olarak hiç birisinde zulüm ve haksızlık söz konusu olmuyorsa, kabir hayatında da, berzah hayatında da zulüm ve haksızlık yoktur, adâletsizlik ve hukuksuzluk söz konusu değildir. Eğer kabirde azap varsa, bu hiç şüphesiz Allah’ın Adl, Hakim ve Hak isimlerinin tecellîsi ile olur ve hiç kimseye zulüm yapılmaz! Kur’ân’ın kabir hayatını uykuya benzetmesi kabir azabının olmadığını göstermez. Dünya uykusunda bile bir rüya faslı var biliyorsunuz.

3- Kabir azabıyla ilgili bilgilerin kaynağı genelde hadis-i şerifler olmakla berâber, bu meseleyi Kur’ân’ın gündemine almadığını söylemek doğru değildir. İşte âyetler:

*“Onları siz değil; ancak Biz biliriz! Kendilerini iki defa azab edeceğiz. Onlar sonra da büyük bir azaba uğratılırlar”1 âyetinde geçen iki azaptan birisi dünya azabı ise, diğeri İmam-ı Azam’a göre kabir azabıdır.

*“O gün ne tuzakları onlara bir fayda verir, ne de bir yardım görürler! O zâlimler için şüphesiz bundan başka da azap vardır; fakat onların çoğu bilmezler”2 âyetindeki “başka azab” da İmam-ı Azam’a göre kabir azabına işâret etmektedir.3

4- Kabir azabının hak olduğunu açıkça bildiren hadisler de vardır:

*Hazret-i Âişe (ra) Resûlullah Efendimize (asm) kabir azabının olup olmadığından sormuştu. Peygamber Efendimiz (asm): “Evet kabir azabı vardır ve haktır!” buyurdu. Hazret-i Âişe (ra) der ki: “Bu sorumdan sonra Onun (asm), kabir azabından Allah’a sığınmadan namaz kıldığını görmedim!”4

*Abdullah İbn-i Ömer (ra) rivâyet etmiştir. Bedir savaşından sonra müşriklerin yerde serili bulunan cesetlerine karşı Peygamber Efendimiz (asm):

“Nasıl? Rabb’inizin vaad ettiği azab ve cezâyı buldunuz mu?” diye hitap buyurdu. Hazret-i Ömer (ra) sordu:

“Yâ Resûlallah! Bu duygusuz cîfelere mi hitap ediyorsunuz?” deyince Allah Resûlü (asm):

“Evet! Siz bunlardan fazla işitir değilsiniz! Fakat bunlar cevap veremezler!” buyurdu.5

5- Âyet ve hadislerde zemin bulan “kabir azabı”nın hak oluşu ile ilgili bilgiler, hiç şüphesiz âyet ve hadislerin muâsır bir aynası ve tefsîri sadedindeki Risâle-i Nûr’da da mevcuttur. Bedîüzzaman hazretleri, kabrin ehl-i dalâlet ve tuğyan için vahşet ve unutulmuşluk içinde zindan gibi sıkıntılı ve bir ejderha karnı gibi dar bir mezara açılan bir kapı olduğunu kaydeder.6 Yine Üstad Bedîüzzaman, genelde gençlikte yaşanan gayr-i meşru hayatın kabir azabı ile neticelendiğini bildirir.7

Dipnotlar:
1- Tevbe Sûresi, 9/101.
2- Tûr Sûresi, 52/47.
3- Fıkhü’l-Ebsat, s. 55.
4- Nesâî, Sehiv, 64.
5- Buhârî, 4/673. Ü
6- Sözler, s. 42.
7- Asâ-yı Mûsâ, s. 17; Kastamonu Lâhikası, s. 119.

Rabbim kabir azabindan korusun bizleri insallah...Amin...

Konuyu güncelliyorum

Selamün aleyküm

Değerli Kardeşimiz;


Ehl-i sünnet ve cemaatin akidesine göre, kabirde insanlar Nekir ve Münker adında iki melek tarafından sorguya çekileceklerdir. Kabir, ya cennet bahçelerinden bir bahçe yahut cehennem çukurlarından bir çukurdur(bk. el-Akidetu’t-Tahaviye,1/169; Ahmed b. Hanbel, el-Akide, s.64-76; el-lalekâî, İtikadu ehli’s-sünne, 1/156, 158, 166-şamile).

İslam alimlerine göre, aşağıdaki ayetler ve hadisler kabir azabına işaret etmektedir:



Konuyla ilgili ayetler:

a. “Onlar(Firavun ve taraftarları) sabah, akşam ateşin karşısına getirilirler. Kıyâmetin kopacağı gün de “Firavun ailesini en şiddetli azaba sokun!” denilir”(Mümin, 40/46).

Bu ayet, firavun ve ona taraftar olanların iki yerde azaba tabi tutulacağını göstermektedir.

Birincisi kıyamet gelmeden önceki azap. Hiç kuşkusuz bu kabir azabıdır, çünkü dünya ile ahiret arasında berzah/kabirden başka bir yer yoktur.

İkincisi: Kıyamet koptuktan sonraki en şiddetli azaptır ki, cehennemin azabından başkası değildir.

b. “Allah’a karşı yalan uyduranlardan veya kendisine bir şey vahiy edilmediği halde; “Bana vahiy olundu” diyen kimse ile “Allah’ın indirdiği gibi ben de indireceğim” diyenden daha zâlim kim olabilir? Ölümün şiddetli sıkıntıları içinde bulunurken ve melekler ellerini uzatarak; “Haydi ruhlarınızı çıkartıp teslim edin, bugün Allah’a karşı haksız yere söylediklerinizden, O’nun âyetlerine karşı büyüklük taslamanızdan ötürü, alçaltıcı azâbıyla cezalandırılacaksınız” derken o zâlimlerin hâlini bir görsen!”(Enam, 6/93).

Buharî’ye göre ayette geçen ve bizim “alçaltıcı azâp” diye tercüme ettiğimiz “azabe’l-hun”, kavramı aynı zamanda “hafif azap” demektir, bu ise şiddetli olan cehennem azabından önce kabirde olacak bir azap olduğunu göstermektedir((bk. Buharî, Cenaiz, 87).

c. “Biz o münafıkları iki kez cezaya çarptıracağız. (İlk cezadan)sonra müthiş bir azaba uğratılacaklardır”(Tevbe, 9/101). Demek ki, ilk azap kabirde olur.

İmam Buharî bu üç ayeti kabir sorgusu ve azabı için delil olarak zikretmiştir(bk. Buharî, Cenaiz, 87).

d. Abdullah b. Abbas’a göre, “Muhakkak ki o zalimlere bundan başka azap da vardır”(Tur, 52/47) mealindeki ayette de kabir azabına işaret edilmektedir(bk. Beyhakî, İsbatu azabi’l-kabr(Kabir azabının ispatı), 1/63).

Kabir hayatını gösteren bazı hadisler:

Aşağıdaki hadis-i şeriflerden anlaşılacağı üzere, Rabbimiz ve peygamberimizle ilgili ilk sorgulama kabirde başlayacaktır. Ve bu sorgulamanın sonucuna göre; “kabir, ya cennet bahçelerinden bir bahçe yahut cehennem çukurlarından bir çukur olacaktır”(bk. Tirmizî, Kıyamet, 26).

a. “Ölü kabre konduktan sonra, Münker ve Nekir adında iki melek gelip peygamber efendimizi kastederek ‘Bu adam hakkında ne düşünüyorsunuz?’ diye sorarlar. Mümin kimse daha önce/dünyada iken dediği gibi der: ‘O Allah’ın kulu ve resulüdür. Ben şahadet ederim ki, Allah’tan başka ilah yoktur ve yine şahadet ederim ki, Muhammed Allah’ın kulu ve resulüdür.’ Melekler; ‘Senin böyle diyeceğini biliyorduk’ derler ve kabrini genişletip aydınlatırlar. Münafık-ve kâfir- kimse ise, bu soruya ‘Bilmiyorum’ diye cevap verir. Melekler ona da ‘Senin böyle diyeceğini biliyorduk’ derler. Yere denilir, o da adamın kaburgalarını iç içe geçirecek şekilde onu sıkar ve kıyamete kadar orada azap çeker”(Buharî, Cenaiz, 87; Tirmizî, Cenaiz, 70; -hadis meali özet olarak Tirmizi’den alınmıştır).

b. Ölünün defninden sonra Ölüye telkin vermenin müstahap olduğuna dair rivayetler vardır. Telkinlerin başında Allah’ın rububiyeti gelir: Ölüye hitaben: “De ki: Rabbim Allah’tır, Dinim İslam’dır, Peygamberim Muhammed(a.s.m)’dir”(Neylu’l-evtar, IV/89).

c. Bera b. Azib anlatıyor: Hz. Peygamber buyurdu ki; “ ‘Allah iman edenleri hem dünyada hem ahirette o sabit söz üzerinde sağlam bir şekilde tutar”(İbrahim, 14/27)’ ayeti kabir sorgusu ile ilgili olarak nazil olmuştur. Ona denilir ki; ‘Rabbin kim?’ o da ‘Rabbim Allah’tır, dinim Muhammed’in(a.s.m) dinidir.’ İşte ‘Allah iman edenleri hem dünyada hem ahirette o sabit söz üzerinde sağlam bir şekilde tutar’ ayeti bu sağlam söze işaret etmektedir”(Müslim, Cennet, 73; Nesâî, Cenaiz, 114; Tirmizî, Tefsir, 14).

d. Tirmizî, İbn Mace ve Hakim’in rivayet ettikleri bir hadis-i şerifte ise şöyle bildirilmiştir:

“Kabir, ahiret menzillerinden ilk menzildir. Eğer kişi ondan kurtulursa, artık ondan sonrası daha da kolay olur. Eğer ondan kurtulmazsa, ondan sonrası daha da sıkıntılı olur(bk. Kenzu’l-ummal, h. No: 42504).



e. Mülk Suresi: onu okuyana şefaat eder, onu kabir azabından kurtarır(bk. Mecmau’z-zevaid, 7/128; Suyutî, İtkan,II/194-198

Allah razı olsun ümmet abi...bende geçenlerde Zekeriya Beyaz'ın bir programına şahit oldumda ayetleri işine geldiği bırkısmını alıp bırkısmını görmezden gelerek sözde ayetlerle kabir azabının olmadığını kanıtlamaya çalışıyor..bu sebeple konuyu güncellemiştim