KURAN-I KERİMİN EDEBİ ÜSTÜNLÜĞÜ

Her peygamberin mucizesi, kendi zamanlarında gelişen-ilerleyen sanatlara, beğenilen ve takdir edilen şeylere benzer şekilde tezahür etmiş; fakat, onların üstünde ve farklı bir mahiyette meydana gelmiştir. Bu suretle peygamberlerin, peygamberlik davasındaki doğrulukları anlaşılmıştır.

Nitekim Hz. Musa (a.s.) zamanında sihir, Hz. İsa (a.s.) zamanında tıp ilmi çok yükselmiş olduğundan bu iki zatın mucizeleri de bunlara mümasildir... Asanın ejderha şekline dönmesi, hastaların derhal şifa bulması gibi. İşte o iki ülul-azm peygamber, bu mucizeleri ile sihirbazları, doktorları aciz bırakmışlardır! Hasılı onlar, peygamber olduklarını isbat için, İlahi bir harika mahiyetinde olan mucizeler göstermiş, alelade sebeplere tevessülden uzak bulunmuşlardır.

İşte Asr-ı Saadette de fesahat ve belağat (edebiyatın bütün dalları) çok ilerlemiş ve itibar bulmuştu. Bu cihetle edebi sanatların en yüksek noktalarında bulunmak üzere Kuran-ı Mübin ayetleri, sureleri nazil olmaya başlamış; bunun benzerini getirmek, ortaya koymak ise kabil olmayıp, semavi bir mucize, edebi ve ilmi bir harika olduğu anlaşılmıştı.

Asr-ı Saadette edebi ilimler adını alan sarf, nahiv, iştikak, meani, beyan, bedi, vazı gibi dallar, tedvin olunarak kitap haline konulup bir araya getirilmiş değildi. Fakat Araplar, konuşma ve yazışmalarındaki mükemmeliyet, lisanlarındaki talakat itibariyle en edebi eserleri bile anlayıp, onların üstün vasıflarına vakıf olabiliyor, hatta bu gibi eserler bile vücuda getirebiliyorlardı. O bakımdan, bu hususta tedvin edilmiş ilimlere muhtaç bulunmuyorlardı.

Nitekim bir bedevi, Ondan ümitlerini kesince, (meseleyi gizli görüşmek üzere) fısıldaşarak (bir kenara) çekildiler (S. Yusuf, 80) mealindeki ayet-i kerimeyi işitir işitmez hemen yere kapanmış; Bu kelamın belağatine secde ediyorum demişti.

İşte ashab-ı kiram da kendilerindeki o fevkalade fıtri-edebi kabiliyet sayesinde Kuran-ı Azimi mükemmel bir şekilde anlıyor, onun hakikatine, meziyet ve işaretlerine nüfuz edebiliyorlardı. Kendi zamanlarına ait olduğu için ayetlerin nüzul sebeplerine, nasih ve mensuh olanlarına (hükümleri kalkanlara) da muttali olabiliyorlardı.

Hatta Veda Haccı esnasında, Bugün size dininizi ikmal ettim, üzerinize nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslama razi oldum (S. Maide, 3) mealindeki ayet-i celile nazil olunca, Hz. Ebu Bekir (r.a.)in pek ince ve yufka olan kalbi çarpmaya başlamış, mübarek gözlerinden şeffaf damlalar serpilmiş, sebebini soranlara da şöyle demişti:

Bu ayet-i celile, Resul-i Ekrem (s.a.v.)in irtihal buyuracaklarını gösteriyor. Demek ki din işleri tamam olmuş, artık Resulüllah (s.a.v.)ın kudsi vazifesi yerine getirilmiş, Kerim olan Mabuduna kavuşacağı zaman yaklaşmış...
İşte Hz. Sıddik (r.a.)ın bu intikali, Kuran-ı Kerimin delalet ve işaretlerine olan nüfuzunun en ulvi bir derecesi demekti. (Kaynak: Ö. N. Bilmen, Tabakatül-Müfessirin, 1/41-108

amin