Bazı kesim ve kişilerin Peygamber Efendimiz için kurban kestiklerini görüyoruz. Vefat etmiş kimseler adına kurban kesilebilir mi?


1-Ölü adına veya sevabı ölüye bağışlanmak üzere kurban kesilebilir. Bir kimse, sevabını ölmüş bulunan anne veya babasına yahut diğer yakınlarına bağışlamak üzere, çeşitli hayır kurumlarına, fakir ve muhtaç kişilere bağışta bulunabileceği gibi, kurban da kesebilir. Ölenin kendisi için kurban kesilmesine dair vasiyeti yoksa kesen kimse, bu kurban etini fakirlere yedirebileceği gibi, kendisi ve zenginler de yiyebilir. Vasiyet varsa, tamamen fakirlere yedirilmesi veya dağıtılması gerekir.

2-Kişi sevabını ölüye bağışlamak üzere her türlü ibadet yapabileceği gibi, kurban da kesebilir. Sevabı ölünün ruhuna bağışlanmak üzere kesilen kurban da bayram günlerinde veya başka günlerde kesilebilir.

Hz. Peygamber için kesilecek kurbanlar da bu kapsamda değerlendirilmelidir. Sevabı Peygamberimiz (s.a.v.)'ın mübarek ruhuna bağışlanmak üzere kurban kesmek caizdir. İbni Ömer umre yapar ve sevabını Rasulullah (s.a.v.)'ın ruhuna hediye ederdi. Cüneydi Bağdadi ile aynı tabakada olan İbnu'l-Muveffak yetmiş hac yapmış ve sevabını Rasulullah (s.a.v.)'ın ruhlarına hediye etmiştir. İbnu Siraç ise onbin hatim ve bir o kadar da kurban kesip sevabını Rasulullah (s.a.v.)'ın mübarek ruhuna hediye etmiştir. (İbni Abidin 2/ 244)

Şu kadar var ki Hz. Peygamber(s.a.v.) adına kurban kesmek gayesi ile para toplamak da uygun bir davranış değildir. Bu niyetle kurban kesecek kişi tek başına kesmelidir.



3- Sevabını ölmüş bir akrabamızın veya sevdiğimiz bir zâtın ruhuna bağışlamak üzere keseceğimiz kurbanın, kurban bayramında keseceğimiz sair hayvanlardan farkı yoktur. Vasiyet edilmemişse ölü için kurban kesmek bir vecibe değildir. Bir kimse kendi parası ile aldığı ve sevabını ölmüş bir yakınına bağışlamak üzere kestiği kurbanın etinden yiyebilir, başkalarına da yedirebilir. Böyle bir hayvanın bayram günlerinde kesilmesi de şart değildir. Her zaman kesilebilir. Hattâ arefe günü kesilip fakirlere dağıtılması daha isabetli olur. Çünkü Kurban bayramı günü fakirler zaten etten nasibleneceklerdir. Arefe günü kesilip dağıtılırsa, o gün de onların et yemekleri te`min edilmiş olur.



Bir kimse kendisi öldükten sonra kurban kesilmesini vasiyet etmiş ise, bu kurbanın bayram günleri içinde kesilmesi lâzımdır. Böyle bir kurban etinden kesen yiyemez. Tamamının tasadduku gerekir. Ölen adamın vasiyeti yoksa ve kurban da onun parasından alınıp kesiliyorsa, bu kurban da vasiyet üzerine kesilen kurban gibidir.

Bazı kimseler aralarından ve halktan para toplayıp Peygamber Efendimiz(asm) adına kurban kesiyoruz diyorlar. Vermediğinde gönül koyuyorlar. Bu nedir? Dinde böyle bir uygulama var mıdır?`




Kurbanın sevabı hayatta olmayanlara bağışlanabileceği gibi, hayatta olmayanlar için müstakil kurban da kesilebilir. Ölmüş olan birisi için, eğer vasiyeti yoksa vacip olarak değil, nafile olarak kurban kesip sevabı bağışlanır. Kesilen kurbanın eti ümmetten kurban kesmeyenlere dağıtılabilir, sevabı ümmetten kurban kesemeyenlere bağışlanabilir. Nitekim Resulullah Efendimiz(asm) kurban olarak bir koçu keserken, `Bismillahi vallahu ekber. Bu koç benim ve ümmetimden kurban kesemeyenler içindir` buyurdu.1


Sevabı doğrudan Peygamber Efendimiz`e (asm) bağışlanmak üzere de kurban kesilebilir. Nitekim Hazret-i Ali`nin (ra) her kurban bayramında biri Resulullah(asm) için, diğeri de kendisi için olmak üzere iki koç kurban ettiği bildiriliyor.2 Fakat Abdullah bin Mübarek`in de ifade ettiği gibi, `ölen bir kimse için kurban kesen birisi bunun etinden yemez; kurbanın tamamını tasadduk olarak dağıtır.` Çünkü bu kurban adak kurbanı hükmündedir. Adak kurbanının etinden ise kesen yemez.


Diğer yandan, `Muhammed(asm) ümmeti` olarak bizim, eksiğimizle, kusurumuzla yaptığımız her ibadetin sevabının bir katının zaten Peygamber Efendimize(asm) gittiği malumumuzdur. Çünkü bize doğru dini, doğru İslamiyet`i, Kur`an`ı ve Allah`ın rızasına giden sırat-ı müstakim`i getiren ve gösteren Resul-i Ekrem`dir (asm). Bediüzzaman Hazretlerinin ifadesiyle, `sebep olan yapan gibidir.` Ölçüsüyle bütün ümmetin işlediği hasenatın bir misli kendi mizan kefesine konulan, bütün ümmetinin bütün zamanlardaki salavatı manevi kemalatını yükselten ve Allah`ın muhabbetinin sonsuz feyzine sonsuz zamanlarda mazhar olan Peygamber Efendimiz Aleyhissalatü Vesselam`a3 bağışlamak üzere kesilen kurbanda zorlama, icbar, reklam ve gösteriş olmamalı ve bu davranış ihlas sırrını zedeleyecek ölçüde abartılmamalıdır. Unutulmamalı ve emin olmalıdır ki, sünnet üzere kesilen her kurbanın sevabında zaten Peygamber Efendimiz (asm) hissedardır.


Ne var ki, bir kurban bölünmez. Bir kurbanı bir kişi keser. Bir kurbanda birden fazla ortak olmaz. Birden fazla kişi bir araya gelip tek bir kurban kesemez. Birden fazla gönüllü bir araya gelip Peygamber Efendimiz (asm) için adak olarak kurban kesmek isterlerse, her biri bir kurban hakkı için ortak olmalıdır. Yani her biri tam bir kurban kesmeli ve tasadduk etmelidir. Eğer ortak olarak kesmek istiyorlarsa, yedi kişiye kadar bir danada ya da devede ortak olmaları mümkündür. Çünkü bir dana yedi ortağı kabul eder, fakat bir koyun yedi ortağı kabul etmez. Bir koyunu bir kişi keser. Bundan dolayı birden fazla kişi kurbanda ortaklık yapmak istiyorlarsa, yedi kişiye kadar bir danada ya da devede ortaklık yapabilirler.


Bununla beraber; tek başına kurban kesmeye gücü yetmeyen birisi, kurban parasının bir miktarını temin etse, kalan kısmı için Müslümanların yardımına başvursa, Müslümanlar da birer ikişer milyon sadaka vererek ona yardımcı olsa, böylece bu kişi kurban parasını tamamlasa şüphesiz kurban kesebilir. Kestiği bu kurbanı Peygamber Efendimiz`e (asm) bağışlayabilir. Bu durumda adak olarak kestiği için etinden yemez ve fakir fukaraya, ya da öğrencilere dağıtır. Bu mümkündür.


Fakat bunun için Müslümanları taciz etmek, Müslümanları sadaka vermeye mecbur kılmak, vermediğinde gönül koymak, Müslümanların Peygamber sevgisini kendi arzusu çerçevesinde zorla yönlendirmeye çalışmak Müslüman`ın nezaketine ve ibadet nezahetine uygun düşmez.


Esas olan Allah rızası için kurban kesmektir. Allah rızası için yapılan kurban dahil bütün ibadetlerden, `Allah rızasını` bize öğreten iki Cihan Güneşi Hazret-i Muhammed`in (asm) tümüyle hissedar olacağından emin olmamız yeterlidir.